अचेतन मनातील कॉमेंट्री

लेव्हल ९ : निरीक्षण शक्ती

पायरी २ : अचेतन मनातील कॉमेंट्री (Mental Commentary)

Hook:

"स्टेजवर गेल्यावर शब्द का सुचत नाहीत? कारण तुमच्या मेंदूला विचारांचे शब्दांत रूपांतर करण्याची सवयच नाही. चला, मेंदूला 'लाईव्ह ब्रॉडकास्टिंग' मशीन बनवूया!"

सारांश (Summary):

अनेकदा वक्त्यांना विषय माहिती असतो, पण ऐनवेळी शब्द आठवत नाहीत. याचे मुख्य कारण म्हणजे आपल्या मेंदूची 'विचार' करण्याची गती आणि 'बोलण्याची' गती यात ताळमेळ नसतो. 'अचेतन मनातील कॉमेंट्री' म्हणजे तुम्ही जे पाहता किंवा जे करता, त्याचे मनातल्या मनात शब्दांत वर्णन करणे. या सरावामुळे तुमचा मेंदू शब्दांचा 'बादशहा' बनतो आणि बोलताना येणारे 'अं... अम्म...' हे अडथळे कायमचे दूर होतात.

३ प्रेरक कथा (Stories):

१. हर्षा भोगले: जगातील दिग्गज क्रिकेट कॉमेंटेटर हर्षा भोगले हे सुरुवातीला रेडिओवरील कॉमेंट्री कान देऊन ऐकायचे आणि त्यानंतर रेडिओ बंद करून तीच दृश्ये स्वतःच्या शब्दांत मनातल्या मनात पुन्हा सांगण्याचा सराव करायचे. या 'मेंटल रिहर्सल'मुळेच त्यांना आज 'शब्दांचा जादूगार' म्हटले जाते.

२. विन्स्टन चर्चिल: ब्रिटनचे महान पंतप्रधान आणि वक्ता विन्स्टन चर्चिल हे आंघोळ करताना, दाढी करताना किंवा चालताना सुद्धा सतत स्वतःशीच भाषणाची कॉमेंट्री करायचे. त्यांचा मेंदू २४ तास 'भाषण मोड' मध्ये असायचा. यामुळेच संसदेत उभे राहिल्यावर त्यांना कधीही कागदाची गरज पडली नाही.

३. आरशासमोरचा सराव: अनेक महान वक्त्यांनी मान्य केले आहे की, ते एकटे असताना स्वतःच्या प्रत्येक कृतीचे (उदा. चहा बनवणे, चालणे) वर्णन एखाद्या महान कार्यक्रमाचे वर्णन केल्यासारखे मनातल्या मनात करतात. यातूनच त्यांचा 'हजरजबाबीपणा' (Fluency) विकसित झाला.

काय करावे / कसे करावे:

१. 'प्रेझेंट टेन्स' (वर्तमानकाळ) वापरा: मनातल्या मनात वर्णन करताना ते सध्या घडत आहे असे म्हणा. उदा. "मी आता खुर्चीवरून उठलो आहे, मी दाराकडे जातोय, बाहेर ऊन खूप आहे..."

२. शब्दांचा ओघ वाढवा: प्रत्येक वस्तूचे विशेषणासह वर्णन करा. "नुसता चहा" म्हणण्यापेक्षा "वाफाळलेला सुगंधी चहा" असे म्हणा.

३. दिवसातून २० मिनिटे: प्रवासात असताना, रांगेत उभे असताना किंवा घरची कामे करताना हा सराव कोणालाही न कळता करता येतो.

TASK:

आज किमान १५ ते २० मिनिटे तुम्ही जी काही कामे कराल, त्याची मनातल्या मनात 'लाईव्ह कॉमेंट्री' करा. तुमचे शब्द तुमच्या कृतीसोबत जुळतात का, याचे निरीक्षण करा.

PURAVA:

हा सराव करताना तुम्हाला कोणत्या शब्दाचा किंवा वाक्याचा वापर करताना सर्वात जास्त मजा आली, ते १ ओळीत लिहून पाठवा.

१०+ प्रश्नावली (४ पर्याय):

१. स्टेजवर शब्द न सुचण्याचे मुख्य कारण काय?

अ) भूक लागणे

ब) मेंदूला विचारांचे शब्दांत रूपांतर करण्याची सवय नसणे

क) गर्दी पाहणे

ड) माईक खराब असणे

उत्तर: ब) मेंदूला विचारांचे शब्दांत रूपांतर करण्याची सवय नसणे

२. हर्षा भोगले कशाचा सराव करायचे?

अ) धावण्याचा

ब) कॉमेंट्रीचा

क) गाण्याचा

ड) चित्रकलेचा

उत्तर: ब) कॉमेंट्रीचा

३. विन्स्टन चर्चिल यांचा मेंदू किती तास 'भाषण मोड' मध्ये असायचा?

अ) १ तास

ब) ५ तास

क) २४ तास

ड) १० तास

उत्तर: क) २४ तास

४. मनातल्या मनात कॉमेंट्री करताना कोणता काळ वापरावा?

अ) भूतकाळ

ब) भविष्यकाळ

क) वर्तमानकाळ

ड) कोणताही नाही

उत्तर: क) वर्तमानकाळ

५. या सरावामुळे कोणता अडथळा दूर होतो?

अ) आवाजाचा

ब) 'अं... अम्म...' असे शब्द येण्याचा

क) स्टेजच्या उंचीचा

ड) प्रकाशाचा

उत्तर: ब) 'अं... अम्म...' असे शब्द येण्याचा

६. 'अचेतन मन' म्हणजे काय?

अ) झोपलेले मन

ब) सुप्त किंवा आतले मन

क) रागीट मन

ड) विसरभोळे मन

उत्तर: ब) सुप्त किंवा आतले मन

७. 'लाईव्ह ब्रॉडकास्टिंग' मशीन कोणाला बनवायचे आहे?

अ) टीव्हीला

ब) रेडिओला

क) स्वतःच्या मेंदूला

ड) मोबाईलला

उत्तर: क) स्वतःच्या मेंदूला

८. हा सराव कोठे करता येतो?

अ) फक्त स्टेजवर

ब) फक्त लायब्ररीमध्ये

क) कुठेही आणि कधीही

ड) फक्त झोपेत

उत्तर: क) कुठेही आणि कधीही

९. हजरजबाबीपणा वाढवण्यासाठी काय आवश्यक आहे?

अ) मौन पाळणे

ब) शब्दांचा सतत सराव (कॉमेंट्री)

क) वेगाने धावणे

ड) जास्त जेवणे

उत्तर: ब) शब्दांचा सतत सराव (कॉमेंट्री)

१०. चहाचे वर्णन करताना 'वाफाळलेला' हा शब्द काय दर्शवतो?

अ) संख्या

ब) विशेषण / चित्रात्मकता

क) अडथळा

ड) भीती

उत्तर: ब) विशेषण / चित्रात्मकता